Tajemnica „Danuty Zemsty” – agentki Gestapo nr 168 rozwiązana!

Zajmując się od przeszło 20 lat historią Armii Krajowej, sporządziłem listę kilkunastu osób, których tożsamość pozostawała nieznana lub ich losy opisano z szeregiem błędów. Wraz z kolejnymi ustaleniami, które przedstawiam w książkach i artykułach, nazwiska oraz pseudonimy znikają z tego zestawienia. Tym razem przyszła kolej na „Danutę Zemstę”, agentkę Gestapo nr 168, która przekazywała Niemcom tajemnice Komendy Głównej AK.

Do tej pory udało mi się ustalić lub uzupełnić losy m.in. Zygmunta Zdzisława Sztuki „Rusta”, Józefa Staszauera „Astona”, Nathena Herscha Hamera „Wujka”, ppor. Jerzego Franciszka Wojnowskiego „Motora” czy radcy kryminalnego Friedricha Wilhelma Paula Fuchsa z Gestapo w Radomiu. W tym roku, wspólnie z prof. Remigiuszem Wiśniewskim, rozwiązałem także zagadkę tożsamości por. „Rysia” z oddziału bojowego kontrwywiadu Komendy Głównej AK „993/W”, którym okazał się Jan Nowicki.

Jedną z osób pozostających na liście była „Danuta Zemsta”. O informatorze Gestapo oznaczonym numerem 168 pisano już w 1960 r. W kolejnych publikacjach przywoływano przekazywane przez niego wiadomości, jednak nadal nie było wiadomo, kto krył się za tym numerem. Sprawę utrudniały fałszywe dane personalne, którymi posługiwała się agentka.

Dziś już wiem, że „Danutą Zemstą” była Krystyna Cichecka vel Bączewska, używająca po wojnie również nazwiska Bączewska-Jagodzka.

Przekazywała Gestapo dokumenty Komendy Głównej AK oraz informacje o osobach zaangażowanych w działalność konspiracyjną. Za współpracę otrzymywała wysokie wynagrodzenie. Jej kryptonim pojawiał się również w związku ze sprawą aresztowania gen. Stefana Roweckiego „Grota”. Dlatego podczas badań starałem się ustalić, co w tej kwestii wynika z dokumentów i relacji, a co pozostaje jedynie przypuszczeniem.

Ustalenie tożsamości „Danuty Zemsty” pozwoliło mi odtworzyć również jej życie prywatne. Ważnym wątkiem okazało się małżeństwo z Walerianem Albinem Bączewskim oraz losy jego rodziny. W czerwcu 1942 r. Gestapo aresztowało w Tomaszowie Mazowieckim jego siostrę, brata i szwagra. W tym samym miesiącu „Zemsta” otrzymała od Niemców specjalną premię.

Poszukiwania przyniosły także informacje o jej powojennych losach. Po zakończeniu okupacji mieszkała w Warszawie, pracowała i wychowywała dzieci. Po śmierci została pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Aby przedstawić, jak doszło do identyfikacji „Danuty Zemsty”, przygotowałem książkę poświęconą jej działalności oraz wojennym i powojennym losom. 

Dowiecie się z niej m.in.:

• Dlaczego przez ponad 80 lat nie ustalono jej tożsamości;

• Jakie dokumenty pozwoliły mi zidentyfikować agentkę;

• Skąd czerpała informacje dotyczące Komendy Głównej AK i co przekazywała Niemcom;

• Co wiadomo o jej związku ze sprawą aresztowania gen. „Grota”;

• Kim był Walerian Albin Bączewski i jakie były jego związki z Armią Krajową;

• Jak potoczyło się jej życie po wojnie.

Książka liczy 108 stron, zawiera 43 ilustracje oraz 35 stron dokumentów. Została oparta na materiałach z 20 archiwów z Polsce, Niemczech oraz USA, a także na 64 publikacjach. 

 

KUP E-BOOK